Gümüşhane Üniversitesi Harita Mühendisliği Bölümü'nde geliştirilen yenilikçi bir platform, zemin hareketlerini yapay zeka destekli analizlerle izleyerek riskli bölgeleri erken aşamada tespit etmeyi hedefliyor.
Gümüşhane Üniversitesi Harita Mühendisliği Bölümü Jeodezi Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Sefa Yalvaç'ın öncülüğünde geliştirilen "DefoSense" adlı platform, yeryüzü deformasyonlarını izleyerek karar verme süreçlerini kolaylaştırıyor. Yaklaşık bir yıl önce Trabzon Teknokent'te başlayan proje kapsamında, Avrupa Uzay Ajansı (ESA) tarafından sağlanan uydu verileri kullanılarak yapay zeka destekli analizler gerçekleştirildi.
Prof. Dr. Yalvaç, platformun temel amacının, uydulardan elde edilen verilerle potansiyel deformasyon alanlarının erken tespit edilmesi olduğunu belirtti. Bu sayede olası can ve mal kayıplarının önlenmesinin hedeflendiğini vurgulayan Yalvaç, projenin yüzde 100 yerli bir girişim olduğunu söyledi.
Platformda kullanılan Avrupa Uzay Ajansı'nın dünya genelinde ücretsiz erişime açık SAR uydu verileri, aynı bölgeyi yaklaşık 12 günlük periyotlarla gözlemleyerek yüzey değişimlerini santimetre altı hassasiyetle izliyor. 2015 yılından günümüze kadar arşivlenen veriler sayesinde, herhangi bir bölgenin hem geçmiş deformasyon davranışları hem de güncel durumu analiz edilebiliyor.
Verilerin işlenmesinin teknik altyapı, yüksek hesaplama gücü ve uzmanlık gerektiren karmaşık süreçler içerdiğini belirten Prof. Dr. Yalvaç, "DefoSense"nin bu süreci sadeleştirdiğini ifade etti. Kullanıcılar, platform üzerinden istedikleri alanı seçerek hızlı analizler yapabiliyor, geçmişten günümüze deformasyon hareketlerini inceleyebiliyor ve 12 günlük güncellenen verilerle mevcut durumu sürekli takip edebiliyor.
Deformasyonların çökme, yükselme, yatay yer değiştirme, heyelan ve deprem kaynaklı kabuk hareketleri gibi farklı biçimlerde ortaya çıkabildiğini belirten Yalvaç, bu hareketlerin platformda bütüncül olarak analiz edildiğini kaydetti. Yapay zeka destekli değerlendirme mekanizmaları sayesinde risk seviyesindeki artışların otomatik olarak tespit edildiği sistem, elde edilen çıktıları anlamlı risk haritalarına dönüştürebiliyor.
