Gezi Parkı davasında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm edilen Osman Kavala'nın, AİHM Büyük Dairesi'nin hak ihlali kararı doğrultusunda yaptığı yeniden yargılanma başvurusu sonuçlandı.
Avukat Ahmet Köksal Bayraktar'ın 25 Ağustos'ta açıklanan AİHM kararı üzerine İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi'ne yaptığı başvuruda, kesinleşmiş mahkûmiyet hükmünün infazının durdurulması, yeniden yargılama yapılması ve tahliye kararı verilmesi talep edilmişti. Ancak mahkeme, bu talepleri geri çevirerek Kavala'nın tutukluluk halinin sürmesine karar verdi.
AİHM'in hak ihlali kararı ve detayları
AİHM Büyük Dairesi, 25 Ağustos tarihinde Kavala'nın ikinci başvurusunu karara bağlayarak, tutukluluğu ve mahkûmiyeti ile bağlantılı olarak Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki haklarının ihlal edildiğine hükmetmişti. Büyük Daire, Türkiye'nin Kavala'nın mümkün olan en kısa sürede serbest bırakılmasını sağlayacak adımları atması gerektiğini vurgulamıştı.
Yüksek mahkemenin kararı yalnızca cezaevindeki tutukluluk durumunu değil, aynı zamanda mahkûmiyetle sonuçlanan yargılama sürecini de kapsayan ihlal tespitleri içeriyordu. Bu doğrultuda karar, Türkiye'nin özgürlüğü sağlamasının yanı sıra mahkûmiyetin sonuçlarını gidermek için atacağı adımları da uluslararası hukuk gündemine taşıdı.
Başvurunun dayandığı hukuki düzenlemeler
Kavala'nın avukatları, başvuru sürecinde Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) 311. maddesini dayanak gösterdi. Hükümlü lehine yargılamanın yenilenmesini düzenleyen bu madde, kesinleşmiş bir ceza hükmünün AİHM kararıyla ihlal suretiyle verildiğinin tespit edilmesini yeniden yargılama nedenleri arasında sayıyor.
Söz konusu hüküm, AİHM kararlarının ulusal yargılamalar bakımından doğurabileceği sonuçlar açısından kritik bir hukuki zemin oluşturuyor. Avukatlar bu çerçevede infazın durdurulmasını ve tahliye yolunun açılmasını talep etmişti.
Sürecin geçmişi ve önceki yargılama aşamaları
Osman Kavala, Gezi Parkı eylemleriyle bağlantılı suçlamalar kapsamında 18 Ekim 2017'de gözaltına alınmış ve 1 Kasım 2017'de tutuklanmıştı. AİHM, 10 Aralık 2019'daki kararında da tutukluluğun hak ihlali oluşturduğunu ve derhal serbest bırakılması gerektiğini belirtmişti.
18 Şubat 2020'de Gezi davasından beraat etmesine rağmen cezaevinden çıkamayan Kavala, bu kez 15 Temmuz darbe girişimi ve casusluk suçlamalarıyla karşı karşıya kalmıştı. İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi, 25 Nisan 2022'de hükümeti ortadan kaldırmaya teşebbüs suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası vermezken, bu mahkûmiyet 28 Eylül 2023'te Yargıtay 3. Ceza Dairesi tarafından onanarak kesinleşmişti.
