Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi'nde görevli akademisyen çift Fümet Duygu ve Ünsal Veli Üstündağ, insanlarla yüksek genetik benzerliği olduğu gerekçesiyle zebra balıklarını deney modeli olarak kullanıyor. Bu çalışmalar kapsamında üniversite bünyesinde, Tarım ve Orman Bakanlığı onayıyla "Zebra Balığı Translasyonel Tıp Araştırma Laboratuvarı" kuruldu. Laboratuvarda, epilepsi, metabolik ve nörodejeneratif hastalıklar başta olmak üzere çeşitli rahatsızlıklar üzerine araştırmalar yapılıyor.
Akademisyen çift, zebra balıklarının insanlarla yaklaşık yüzde 70'lik genetik benzerlik göstermesi, özellikle hastalık genlerinde bu oranın yüzde 80'i bulması nedeniyle bu hayvanları deney modeli olarak seçti. Hızlı gelişim süreçleri ve gözleme uygun yapıları da zebra balıklarını nörodejeneratif hastalıklar, epilepsi, metabolik rahatsızlıklar ve ilaç geliştirme çalışmaları için güçlü bir model organizma haline getiriyor.
Üniversite Rektörü Prof. Dr. İlhami Gülçin, laboratuvarın açılışında yaptığı konuşmada, üniversitenin bilimsel üretim kapasitesini artırmaya yönelik bu tür oluşumların önemine dikkat çekti. Gülçin, "Bu deney hayvanının yetiştirilmesi diğer deney hayvanlarına göre daha kolay, 3 ay içinde tamamen kullanılır seviyeye geliyor. Sistemleri insanla büyük benzerlik taşıyor. İnsan geniyle yaklaşık yüzde 70'lik benzerlik gösteriyor, hastalık genlerinde bu benzerlik yüzde 80'i buluyor." dedi.
Fümet Duygu Üstündağ ise zebra balıklarının insanlarla yüksek gen homolojisine sahip olması, hızlı gelişim süreci ve gözleme uygun yapısı sayesinde nörodejeneratif, epilepsi, metabolik hastalıklar ve ilaç geliştirme çalışmaları başta olmak üzere pek çok alanda güçlü bir model organizma olduğunu söyledi. Üstündağ, zebra balığı modelinin kanser araştırmaları ve ilaç geliştirme süreçleri açısından da önemli avantajlar sunduğunu belirterek, "Kurulan laboratuvarın, temel bilim bulgularını klinik uygulamalara dönüştürmeyi hedefleyen disiplinler arası projelere zemin hazırlayacağını, deneysel model temelli araştırmaların gelişimine katkı sağlayarak üniversitemizin bilimsel potansiyelini daha da güçlendireceğine inanıyoruz." diye konuştu.
Ünsal Veli Üstündağ da zebra balıkları üzerinde daha önce çalıştığını ve üniversitede laboratuvarda kendi sistemlerini kurduğunu aktardı. Zebra balıklarını 7 gün 24 saat takip ettiklerini kaydeden Üstündağ, "Zebra balıklarını model organizma olarak kullanıyoruz. İnsanlarda yapamadığımız girişimsel çalışmaları zebra balıkları üzerinde etik kurallar çerçevesinde gerçekleştirmeye çalışıyoruz. Bu model organizma üzerinde çeşitli nörolojik hastalıklar için araştırma yapabiliyoruz. Özellikle parkinson, alzheimer ve epilepsi gibi önemli hastalıklar üzerinde davranış analizleri de gerçekleştirebiliyoruz." ifadelerini kullandı.
