Avrupa basketbolunda son dönemin en sıcak konusu NBA Europe. NBA ve FIBA ortaklığında kurulacak yeni ligin Ekim 2027’de başlaması beklenirken, 12 şehirde kurulacak franchise’lara yatırımcılar, kulüpler ve hatta mevcut EuroLeague takımlarından da yoğun ilgi olduğu biliniyor.
NBA Europe’a gösterilen yoğun ilginin birçok nedeni var. Bunların en önemlisi NBA’in 80 yıllık organizasyon kabiliyeti, dünya genelinde 2 milyar taraftara ulaşan pazarlama gücü ve tabii ki ligin temeline koyduğu büyük ekonomi.
10 yıl içinde 10 milyar $ dağıtılacak
Türkiye’de ve yurt dışında yayınlanan raporlara göre, NBA Europe’un ilk 10 yılda basketbol ekosistemine dağıtacağı toplam paranın 10 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Bu bütçe bile başlı başına NBA Europe’un Avrupa basketboluna sunacağı finansal katkının çok güçlü bir göstergesi. Öte yandan basketbol dünyasında en büyük temenni, NBA Europe’un ve EuroLeague’in ortak bir zeminde buluşması. Bununla ilgili görüşmelerin devam ettiği biliniyor.
Diğer yandan, NBA Europe’a gösterilen ilginin EuroLeague tarafında da bir strateji değişikliğine yol açtığını gözlemlemek mümkün. Geçtiğimiz günlerde EuroLeague’den yapılan resmi açıklamada, mevcut ligle ilgili franchise sürecinin resmi olarak başlatıldığı ifade edildi. Sadece Avrupa’da değil, tüm dünyada sportif alanda NBA ile özdeşleşen franchise sisteminin bir versiyonu olan bu model kapsamında alınan ilk tekliflerle ilgili de bir özet açıklamada yer verildi. Buna göre, EuroLeague olası franchise’larla ilgili bugüne kadar toplam 20 teklifin alındığı ve bunların toplamda 1,2 milyar dolarlık bir yatırıma karşılık geldiği duyuruldu. EuroLeague’in yeni dönemde büyüme modelini gerçekten bunun üzerine mi kuracağı yoksa bu hamlenin NBA ve FIBA ile devam eden görüşmelerde bir pazarlık kozu mu olduğu konusunda da farklı görüşler var.
Yatırımcılar tekliflerini %100 artırdı
İki ligin ekonomik modellemeleri farklı olsa da franchise başına ortalama 60 milyon dolara karşılık gelen bu tekliflerin, NBA Europe ile karşılaştırıldığında çok düşük kaldığı açık. Yine Türkiye ve yurt dışına yansıyan haberlere göre, NBA Europe 12 kalıcı franchise’ın tamamı için 500 milyon dolar ile 1 milyar dolar arasında değişen teklifler alırken, Londra ve Paris franchise’larında tekliflerin 1 milyar dolar barajını aştığı; hatta 31 Mart’ta verilen ilk tekliflerin ardından bazı yatırımcıların tekliflerini yüzde 100 oranında artırdığı iddia edilmişti.
5 milyar dolar zarardan kâr geçebilir mi?
Tüm modellemelerin ötesinde, Avrupa basketbolunda kalıcı dönüşümün en önemli unsuru kulüplere sağlanacak kaynak olacak. EuroLeague’de mücadele eden takımların son 10 yıldaki toplam zararının 5 milyar doları aştığı belirtilirken, EuroLeague tarafından ortaya konulan franchise modelinin takım gelirlerine olumlu bir katkı sağlayıp sağlamayacağı konusunda net bir açıklama yapılmadı. Ancak franchise’lardan alınacak tek seferlik kaynakların, henüz ligin ilk aşamasında lige yeni dahil olacak franchise’ları ciddi şekilde zorlayacağı bir gerçek. 13 hissedar takımla birlikte lige dahil olacak 8 yeni franchise, EuroCup’tan gelecek takımlar ve Wild Card ile lige davet edilecek organizasyonlarla birlikte, EuroLeague’in sürdürülebilir ekonomi kurup kuramayacağı konusunda ciddi şüpheler olduğu söylenebilir. Öte yandan, NBA Europe ve EuroLeague’in ayrı ligler olarak devam etmesi durumunda, reklam ve gelir pastasının daha da küçüleceği bir gerçek.
Şampiyonluk ödülü 3 katından fazla olacak
Gelirler açısından en önemli konulardan biri de TV hakları. Geçtiğimiz günlerde basına yansıyan haberlere göre, Amazon Prime’da NBA izlenmeleri yıllık bazda yüzde 129 oranında artarken, büyük heyecana sahne olan NBA Finalleri de Avrupa’da 2016 yılından bu yana en çok izleyici çeken final serisi oldu. NBA’in küresel marka gücü ve televizyon hakları konusundaki deneyimi, ekonomik açıdan da önemli bir avantaj.
Uzun yıllardır EuroLeague’e yöneltilen en büyük eleştirilerden biri de kazanan takımların aldığı ödülün, harcanan bütçelere göre çok düşük olması. Gelen ilk NBA Europe dedikodularına göre, Ekim 2027’de başlayacak ligin şampiyonu, EuroLeague’in son şampiyonu Olympiakos’un aldığı ödülün 3 katından fazla gelir elde edebilir. Bugün birçok EuroLeague takımının lisans sözleşmesini uzatmasına rağmen NBA Europe’a ilgi göstermeye devam etmesinin en büyük nedenlerinden biri bu gelir farkı olduğu iddia ediliyor.
