Ölüm aylığı, sigortalının vefat etmesi durumunda geride kalan hak sahiplerine belirli şartlar sağlandığında bağlanan sosyal güvenlik hakları arasında yer alıyor. Özellikle SSK kapsamında uygulanan 5 yıl sigortalılık şartı, dul ve yetim aylığına dair en çok araştırılan konular arasında yer alıyor. Ölüm aylığından kimlerin yararlanabileceği, hangi prim ve sigortalılık sürelerinin gerektiği ile aylığın nasıl paylaştırıldığına dair detaylar vatandaşlar tarafından dikkatle takip ediliyor. İşte bilgiler...
ÖLÜM AYLIĞI NEDİR, NASIL ALINIR?
Habertürk'ten Ahmet Kıvanç, dul ve yetim aylığıyla ilgili merak edilenleri kaleme aldı...
Sosyal güvenlik sisteminde bazı haklara sahip olabilmek için belirli koşulların sağlanması gerekmektedir. Bir gün bile eksik olması önemlidir. Bunlardan biri de ölüm sigortasıdır. Ölüm sigortasından elde edilen hakların en yaygın olanı ölüm aylığı, diğer adıyla dul ve yetim aylığıdır. Emekli olmadan hayatını kaybeden bireylerin geride kalan eşine ve çocuklarına ölüm aylığı bağlanabilmesi için, kanunda belirtilen asgari prim günlerinin veya sigortalılık sürelerinin doldurulması gerekmektedir.
Ölüm aylığı için aranan asgari süre Emekli Sandığı (4/c) ve BAĞ-KUR (4/b) statüsünde 1800 gündür. SSK (4/a) statüsünde ise en az 5 yıl sigortalı olmak ve toplamda 900 gün sigorta primi ödenmesi şartı aranmaktadır. 1 Temmuz 2026 tarihinde vefat eden bir SSK’lının eş ve çocuklarına ölüm aylığı bağlanabilmesi için en geç 1 Temmuz 2021 tarihinde sigortalı çalışmaya başlamış ve en az 900 gün priminin bulunması gerekmektedir.
Emekli Sandığı’ndan ölüm aylığı bağlanabilmesi için geçmişte 3600 prim günü şartı aranıyordu. 2008 yılında yapılan değişiklikle BAĞ-KUR’a benzer bir uygulamaya geçildi. BAĞ-KUR ve Emekli Sandığı statüsünde ölüm aylığı bağlanabilmesi için ölen sigortalının en az 1800 prim gününe sahip olması gerekmektedir.
BAĞ-KUR ÖLÜM AYLIĞINDA PRİM BORCU BULUNMAMA ŞARTI ESNETİLMELİ
SSK’lı çalışanların primleri işverence ücretten kesilerek Sosyal Güvenlik Kurumu'na yatırılır. İşverenin borcunu ödeyip ödememesi SGK ile işveren arasındaki bir meseledir. Önemli olan SGK’ya 900 prim günü sigortalı çalıştığına dair bildirimin yapılmış olmasıdır. Bu nedenle SSK’lı bir kişiden ölüm aylığı bağlanırken işverence primin yatırılıp yatırılmadığına bakılmaz.
Diğer taraftan, BAĞ-KUR’lular primlerini doğrudan kendileri yatırdıkları için kendileri veya hak sahiplerinin SGK’dan elde ettikleri bazı hakları kullanabilmeleri için genel sağlık sigortası primi dahil kendi sigortalılığından dolayı prim ve prime ilişkin hiçbir borcunun olmaması veya ödenmesi şartı aranmaktadır. Ölen BAĞ-KUR’lunun 1800’den fazla prim günü bulunsa bile ödenmemiş prim borcu varsa bu borç ödenmeden ölüm aylığı bağlanmaz. Örneğin, 2500 günün primi ödenmiş ancak sonraki 800 günün primi ödenmemişse, dul ve yetim aylığı bağlanabilmesi için kalan 800 günün prim borcunun da ödenmesi gerekmektedir.
Aslında BAĞ-KUR’lularla ilgili prim borcu bulunmaması koşulunun ölüm aylığında esnetilmesi gerekmektedir. En az 1800 günün primi ödenmişse kalan günlerin prim borcunun ödenmesi şartının kaldırılması gerekmektedir.
ÇALIŞIRKEN ÖLENLERDEN BAĞLANAN ÖLÜM AYLIĞI NASIL HESAPLANIR?
Emekli aylıkları prim günü üzerinden bağlanmaktadır. Prim günü arttıkça emekli aylığı da yükselmektedir. Peki, genç yaşta vefat edenlerin hak sahiplerine bağlanan ölüm aylığı nasıl hesaplanır?
Çalışmaya devam ederken ölen kişiden dul ve yetim aylığı bağlanırken, ölen kişinin prim günü 1800’den fazla ancak 9000 günden az ise ölüm aylığı hesaplanırken 9000 gün çalışmış gibi sayılır. Bu durum Emekli Sandığı ve BAĞ-KUR için geçerlidir. SSK’lı kişi öldüğünde prim günü 7200’den az ise ölüm aylığı 7200 gün çalışılmış gibi kabul edilerek hesaplanır.
İŞ KAZASINDA PRİM GÜNÜ ŞARTI ARANMAZ
İş kazası sonucu vefat edenlerin eş ve çocuklarına gelir bağlanır. Dul ve yetim aylığı bağlanabilmesi için yukarıda bahsedilen prim günü koşulları aranırken, iş kazası sonucu vefat edenlerin eş ve çocuklarına gelir bağlanırken prim günü koşulu aranmamaktadır. İşe başladığı gün hayatını kaybetmiş olsa bile hak sahibi kişilere gelir bağlanır.
EKSİK PRİM GÜNÜ İÇİN BORÇLANMA YAPILABİLİR Mİ?
