Amasya Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) İl Müdürü Nurcan Yurt Şenel, Sosyal Güvenlik Haftası dolayısıyla yaptığı açıklamada, kayıt dışı istihdamın ülkenin ve sosyal güvenlik sisteminin en önemli sorunlarından biri olmaya devam ettiğini vurguladı.
Yurt Şenel, çalışanların sigortasız çalıştırılmasının veya çalışma günleri ile ücretlerinin eksik bildirilmesinin ciddi sosyal ve ekonomik sonuçlar doğurduğunu belirtti. Sigortalı çalışmanın anayasal bir hak olmasının yanı sıra hem işverenler hem de çalışanlar için yasal bir zorunluluk olduğunu hatırlatan Şenel, "İşverenlerin sigortasız işçi çalıştırma hakkı bulunmadığı gibi çalışanların da kendi rızalarıyla bu haktan vazgeçmeleri hukuken mümkün değildir" dedi.
Bazı çalışanların emekli aylığı, dul ve yetim aylığı veya sosyal yardım haklarını kaybetmemek adına kayıt dışı çalışmayı talep edebileceğini ancak işverenlerin bu talepler karşısında mevzuattan taviz vermemesi gerektiğini ifade eden Şenel, kayıt dışı çalışmanın kısa vadede avantaj gibi görünse de uzun vadede hem çalışanlar hem de işverenler açısından ağır sonuçlar doğurabileceğini söyledi.
Kayıt dışı çalışan kişilerin emeklilik, malullük aylığı, ölüm aylığı ve işsizlik sigortası gibi temel sosyal güvenlik haklarından mahrum kaldığını, iş kazası ve meslek hastalıkları karşısında da ciddi risk altında bulunduğunu belirten Yurt Şenel, sigortasız çalışanların kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık ücretli izin, hafta tatili ve analık izni gibi işçilik haklarından da yararlanamadığını dile getirdi.
Kayıt dışı istihdamın sadece çalışanları değil, işverenleri ve ülke ekonomisini de olumsuz etkilediğini belirten Şenel, "Haksız rekabet oluşuyor, piyasa dengesi bozuluyor, vergi ve prim kayıpları artıyor. Sosyal güvenlik sistemi zarar görürken gelir dağılımındaki adaletsizlik de derinleşiyor" diye konuştu.
İşverenlerin kayıt dışı istihdam nedeniyle idari para cezaları, prim teşviklerinin iptali ve iş kazalarında ağır hukuki sorumluluklarla karşı karşıya kalabileceğini kaydeden Yurt Şenel, işletmelerin bu riskleri almak yerine devletin sunduğu istihdam teşviklerinden yararlanarak kayıtlı istihdamı tercih etmeleri gerektiğini söyledi.
Çalışanların sigorta bildirimlerini e-Devlet sistemi üzerinden, ALO 170 hattını arayarak veya SGK il müdürlükleri ile sosyal güvenlik merkezlerine başvurarak kontrol edebileceklerini belirten Şenel, sigortasız çalışma veya eksik prim bildirimi durumlarında ALO 170, SGK birimleri veya CİMER üzerinden ihbar ve şikayette bulunulabileceğini bildirdi.
Öte yandan, Türkiye genelinde 3 ve daha fazla işçi çalıştıran işletmelerde ücret ödemelerinin banka aracılığıyla yapılmasının yasal bir zorunluluk olduğuna işaret eden Yurt Şenel, bu yükümlülüğe uyulmaması halinde işverenlere her çalışan ve her ay için ayrı ayrı idari para cezası uygulanacağını hatırlattı.
