21 Haziran, astronomide yaz gün dönümü olarak bilinir. Halk arasında bazen “ekinoks” olarak adlandırılsa da teknik açıdan 21 Haziran bir ekinoks değil, gündönümüdür. Ekinokslar gece ve gündüz sürelerinin eşit olduğu mart ve eylül aylarında gerçekleşirken, haziran ayında gündüz süresi yıl içindeki en uzun seviyeye ulaşır.

21 HAZİRAN YAZ GÜN DÖNÜMÜNDE NE OLUR?

Dünya’nın eksen eğikliği ve Güneş etrafındaki hareketi nedeniyle 21 Haziran’da Kuzey Yarım Küre, Güneş’e en fazla dönük konuma gelir. Bu tarihte:

* Güneş ışınları Yengeç Dönencesi’ne (23,5 derece kuzey enlemi) dik açıyla düşer.

* Kuzey Yarım Küre’de yaz mevsimi başlar.

* Yılın en uzun gündüzü ve en kısa gecesi yaşanır.

* Kuzey Kutup Dairesi’nde 24 saat boyunca gündüz görülür.

* Güney Yarım Küre’de ise kış mevsimi başlar ve en uzun gece yaşanır.

21 Haziran’dan sonra Kuzey Yarım Küre’de gündüz süreleri yavaş yavaş kısalmaya, geceler uzamaya başlar.

21 HAZİRAN’DA TÜRKİYE’DE EN UZUN GÜNDÜZ NEREDE YAŞANACAK?

Türkiye Kuzey Yarım Küre’de yer aldığı için 21 Haziran’da ülke genelinde gündüz süresi normalden daha uzundur. Ancak en uzun gündüz Türkiye’nin en kuzeyinde bulunan bölgelerde yaşanır.

Karadeniz’in kuzey kesimleri, özellikle Sinop ve çevresi, Türkiye’de en uzun gündüz süresinin görüldüğü yerler arasında yer alır. Bunun sebebi, kuzeye gidildikçe enlem değerinin artması ve yaz gün dönümünde Güneş’in gökyüzünde daha uzun süre kalmasıdır.

21 Haziran’da yaklaşık olarak:

* Sinop’ta gündüz süresi 15 saate yaklaşır.

* Güney bölgelerde gündüz süresi birkaç dakika daha kısadır.

* Türkiye’nin güney kesimlerinde de uzun gündüz yaşanır ancak kuzey illerine göre süre daha azdır.

YAZ GÜN DÖNÜMÜNÜN ÖZELLİKLERİ

Yaz gün dönümü, sadece mevsim değişimini değil, doğadaki birçok döngüyü de etkiler. Bu tarihten sonra:

* Güneş ışınlarının geliş açısı azalmaya başlar.

* Gölge boyları uzamaya başlar.

* Kuzey Yarım Küre’de sıcaklıkların artışı devam eder.

* Bitkilerin büyüme dönemi hızlanır.

* Günler giderek kısalır.

Birçok kültürde 21 Haziran, tarih boyunca özel bir gün olarak kabul edilmiştir. Bazı toplumlarda ateş yakma, doğa kutlamaları ve çeşitli geleneklerle yazın başlangıcı simgelenmiştir.

21 HAZİRAN İLE 21 MART ARASINDAKİ FARK

21 Mart’ta gerçekleşen ilkbahar ekinoksunda gece ve gündüz süreleri eşitlenirken, 21 Haziran’da gündüz süresi en yüksek seviyeye ulaşır. Bu nedenle 21 Haziran bir “ekinoks” değil, "yaz gündönümü" olarak adlandırılır.